Istrorija

Posted on October 19, 2011

0


Pljevlja sa okolinom imaju burnu i bogatu prošlost. Najstariji sačuvani tragovi ljudskog života datiraju još iz perioda ranog bronzanog doba – iz drugog milenijuma prije nove ere, kada su ovim krajem prolazile značajne komunikacije od Podunavlja ka Jadranskom moru i iz pravca Bosne prema gornjem Polimlju.

Zbog povoljnih geografskih i prirodnih uslova Pljevaljski kraj je bio pogodan za trajnije naseljavanje. Još u drugoj polovini prvog milenijuma prije nove ere kraj je bio naseljen Ilirskim plemenom – Pirustima, vještim rudarima i ratnicima. Ali početkom naše ere Rimljani su osvojili cijelu Ilirsku državu, pa time i prostor Pirusta i njihov najutvrđeniji grad – Splonum. To se kasnije dovodi u vezu sa pronađenim iskopinama Municipijum  S  u Kominima kod Pljevalja. Municipijumi su bili gradovi kojima su Rimljani davali neku vrstu samouprave. U tadašnjoj Rimskoj provinciji Dalmaciji, Municipijum S je bio jedno od najznačajnijih municipalnih naselja u unutrašnjosti, sa velikim strateškim i ekonomskim značajem-zbog saobraćajne uloge i rudno- stočarskog bogatstva. U III i IV vijeku na ovom prostoru prihvaćena je hrišćanska religija.

Krajem VI i početkom VII vijeka, dolaskom Slovena na ove prostore, razoren je Municium S i zaustavljen ekonomski i kulturni razvoj ovog kraja. Kasnije Sloveni podižu svoje gradove u blizini Rimskih ruševina. Tako su stvorena i   Pljevlja,  mada  se  ona  prvo  pominju   pod  imenom  Breznik –u

X vijeku,po rijeci Breznici.

U srednjem vijeku cijeli kraj je bio u sastavu srpske države Raške. Doseljavanjem Sasa, vještih rudara germanskog porijekla, brzo se razvija rudarstvo naročito u Šulima, u blizini rudnika Šuplja stijena i u Kozici.

Slabljenjem srpske države, posle smrti cara Dušana, Pljevaljski kraj bio je pod vlašću župana Nikole Altomanovića, sve do 1373. godine. Od tada Pljevlja su u sastavu Bosne, za vrijeme Tvrtka, posle čije smrti ulaze u sastav države Sandolja Hranića, koja je 1448.god. nazvana Hercegovina, po njegovom nasledniku Stjepanu Vukšiću koji se proglasio hercegom. Kako herceg  Stjepan bješe bogumil to je bogumilstvo cvjetalo i u Pljevaljskom kraju, o čemu svjedoče brojni sačuvani stećci. Za vrijeme hercega Stjepana održavane su trgovačke veze sa Dubrovnikom, što je dovelo do velikog ekonomskog razvoja Pljevaljskog kraja. Otuda se i naziv Pljevlja prvi put pominje  1430.  god.   u  dokumentu   o   trgovačkoj   saradnji,  sačuvanom  u

Dubrovačkom arhivu. Smatra se da su Pljevlja dobila ime po pljevi koju je vjetar razvijavao sa guvna manastira Svete Trojice, po polju.

Padom pod  Turke, 1465.god. grad mijenja ime, nazvan je  Taslidža -što je značilo kamena banja. Grad je nastavio da se razvija i dolaskom vještih Jevreja postao je jak trgovačko-zanatski centar. Sa opadanjem Turske centralne moći i jačanjem lokalne samouprave, položaj hrišćanskog življa je znatno pogoršan. I pored  takvog stanja narod je vrlo rijetko prelazio u islam. Česta su bila migraciona kretanja na ovom prostoru.

Pljevlja su bila saobraćajni centar. Najznačajniji putni  pravac koji je išao preko Pljevalja bio je Dubrovnik-Carigrad, zatim Sarajevo-Kotor i dr. Mnogi putopisci ostavili su zapise o gradu.

Od 1572. do 1833.god. Pljevlja su bila sjedište hercegovačkog sandžakbega, a zatim podpadaju pod dvostruku vlast Turske carevine i Austrijske monarhije. Austro-Ugarska je držala vojnu, a Turska administrativnu vlast (1879-1908). 1880.godine osnovan je Sandžak Pljevlja sa sjedištem u Pljevljima.

U tom periodu u Pljevljima su izgrđeni veoma dobri  i moderni objekti. Posebno je izražen uticaj Austro-Ugarske na moderniju obradu zemlje, kao i na razvoj kulture u svakom pogledu. U Pljevljima je bila smještena komanda svih austro-ugarskih jedinica u Sandžaku i austro-ugarski konzulat. Prema turskom popisu grad je 1908.god. imao 14.000 stanovnika.

Pljevlja je 1912. god. oslobodila crnogorska i srpska vojska i od tada ulaze u sastav Crne Gore. To je bio period stagnacije grada koji će trajati sve do kraja drugog svjetskog rata. Uoči balkanskih ratova Pljevlja su imala oko 15.000 stanovnika, a 1913.god. taj broj je opao na 7.940.

Sa početkom prvog svetskog rata Austro-Ugarska je ponovo okupirala Pljevlja i tek po završetku rata  15.oktobra austro-ugarska vojska napušta grad, a  27.oktobra 1918.god. u grad su ušle srpske jedinice. Stvaranjem Kraljevine Jugoslavije Pljevlja pripadaju Užičkoj župi, a kasnije Zetskoj banovini.

Narednih godina dolazi do zaostajanja Pljevalja. Godine 1931.spao ja broj stanovnika na svega 6.100. Velike teškoće i stradanja bila su i tokom drugog svjetskog rata. Pljevlja su konačno oslobođena  20. novembra 1944.god. Tek od 1946. god. počinje razvoj i obnova grada i okoline. Već 1971.god. opština broji 47.000 a sam grad 14.000 stanovnika, da bi 1991.god. opština imala 39.000 a grad 21.120 stanovnika.

Fizionomija grada određena je viševjekovnim preplitanjem pravoslavnog i islamskog uticaja. Oni su stvorili jedinstvenu sliku grada u kom je razvijen urbani način života.

Poslijeratni podsticaj razvoju grada dalo je otkriće velikih količina uglja u cijeloj Pljevaljskoj kotlini. Intenzivnije se razvija i drvna industrija, a izgrđena  je   i  termoelektrana.  Sve   je   to  uticalo  da  se   grad   prostorno i

populaciono proširi. Vremenom je došlo do kompaktnije strukture i zbijenosti  jer grad nije zauzeo neke nove značajne površine a povećana je koncentracija aktivnosti stanovanja.

 

About these ads
Posted in: Uncategorized